5 Ağustos 2016 Cuma



ATLAS ve GÜRZ

Tarih cetvelinin dik tarafında düşmeden yürümeye çalışırken, hepimizin aklı, gözleri, algısı bir şeylere tanıklık ediyor. Hiçbir tanıklık sessiz ve duyarsız değildir. Sadece bazı tanıklar, kendi farkındalığını ya da zanlarını diğerlerinden ayrıcalıklı ve değerli görürler. Oysa haddi aşan yüksek ses, sağırlığı artırır. Tevazu, çıkan sesi oturaklı ve anlaşılır kılar. Gürültü, kirli ve yorucudur.
Karşılıklı nitelemelerden çok daha fazlası, daha derin ve karmaşık bir oluşumdur savaş. Ulaşılmak istenene uzatılan merdivendir kısaca. Metrelerce yükseğe ulaşan köpük tepeleridir görünen. Bilinir bilinmez akıntıların, birbirine dolandığı yerde oluşan dip dalgasıdır. Dolayısıyla sonuç gibi görmek hatalıdır.
Lekesi çıkmayan bir biçimlendirme taktiği olarak savaşın, hayatın diğer noktalarında yapılan mücadelelere ad olması doğru kabul edilmemelidir. Tüm uğraşı ve çabalara, ağız birliği etmişçesine bu sıfatı yakıştırmak son derece haksızca. Üstelik, savaşı gereğinden fazla kanıksayıp, duyarsızlaşmaya da vesile olabilecek bir durum haline getirebilir.
Eluard, “Dünyayı Mavi Bir Portakal" olarak görüyordu. Buradan yola çıkarak, dünya, selülit ağrıları çeken, özensizce kötü estetik yapılmış, sorunlarla cebelleşen, beşerî müdahale mağduru gibi ve yine bu sebeple dünya, “Maviliği Emilen Küflü Bir Portakal" gibidir diyebilir miyiz?


YIPRATICI BİR HİSSİYAT!

Çevrelerindeki herhangi bir şeye yoğun nefret besleyen, bunu söz ve tavırlarıyla sürekli destekleyen kişilerin, fiilleri sebebiyle herhangi bir rahatsızlık, pişmanlık ya da en azından takındıkları tavrı kontrol etme gereği duymamaları düşündürücü! Tepkilerine dair uyarıları  kaale almamaları, hatta ısrarlarını daha da artırmaları da.


Düşüncelerinde kibir ve nefretin soğuk mührü. Dil, nâr.

İhtirasa bulanmış intikam duygusu, kime, neye karşı yöneltilirse yöneltilsin ürkütücüdür! İddialı olabilir, lakin bu tutuma sahip kişilerin, genel anlamda şefkat duygusuna da mesafeli olduklarını, hatta sevgilerinin inandırıcı olmadığı hissini duyumsamayan var mıdır? Buna dair söylemlerinin, ağdalı bir sığlık içerdiğini de öyle. Bahsi geçenlerin, tam tersini iddia etseler dahi, beyanlarının bir zandan öteye geçemediğinin kendileri farkında mıydı? Israrla, mücadele edilmeden canlı tutulan nefretin, güzel tüm duyguları birer birer gömdüğü, savurduğu, harcadığı tartışılamaz bile. Bu bünyelerde, tutarlı, ayağı yere basan tavırların barınamayacağı ve sahteciliğin geliştiği gerçeği de.


MUHABBET BİR BAL ARISIDIR

Ayaklarına bulaşan poleni, uçtuğu ve kanat değdirdiği her yere bulaştırır muhabbet. Tohumlanmış has niyet, öfke, tahammülsüzlük halleri ile çevrili olmasına rağmen, bu tehlikeli ve tedirgin edici duygunun gelişmesine izin vermez. Aksi halde, gösterilen çaba görülmediği gibi, boşvermişlik, haklı çıkma telaşı ile had safhada tahammülsüzlük ve içindekileri öfkeyle fışkırtma durumu baş gösterir.
"Alçalmak, yükselmekten çok daha kolaydır."der Camus. Yaşadığımız her gün gözümüze soka soka gösteriyor bunu. Nasıl ve nerede durduğumuz önemli.  Çünkü çöküntü, ilk önce bünyemize üst üste yığdığımız kibir bloklarıyla başlar ve yükseldikçe inilmesi güç kulelere dönüşür. Bildiğini düşünmek, burçlara dikilmiş, rüzgârın estiği yöne doğru dalgalanan bayrak gibidir. Kibirle yükselen yığının şakülü, en başından beri doğru salınmaz. Çöküş bu yüzden yükselirken başlar ve her katmanda daha hızlı alçalır kişi. Zirveden bakarken dibi görememek biraz da bundandır.
Gerilere ötelediğimiz, öldüremeyeceğimiz ama ehlileştirebileceğimiz duygularımız mevcut.  Hakikate dair göstereceğimiz her çaba, atacağımız her adım, işimizi biraz daha kolaylaştıracak muhakkak. Ayrıca, hepimizin iç aynalarının sık sık silinmeye ihtiyacı var.
Silinmeye, zaman zaman da onarılmaya.
Evet, ters yüz edilme halleri var insanoğlunun. Tulumu ters yüz eder gibi değil, içini dışarı çıkarır gibi. Kötücül duyguları, bedenin kusması böyle bir şey! Asıl kimlik bu.


Karabinanın gölgesinde yaşıyoruz.

Günümüzde barış, herkesin ağzından doğru harflerle çıkmıyor. Simgelere sıkıştırılıp, çiğnene çiğnene, defalarca öldürülen başka bir kelime daha yok neredeyse! Bu kelime, özünden kabaca sökülüp, telaffuz edenlerce riyakarlaştırıldı. Üzülmek de çare değil.
"Biz ölüyoruz, ama onlar da kazanamıyorlar. " demişti Aliya İzzetbegoviç. Tarih, farklı yer ve zamanlarda, kendini tekrarlar durur. Bu tekrarlar, içe dönüşten ibarettir aslında ve bir yerde durmak zorundadır. İşte o nokta, hakikatin kendisini gösterdiği yerdir. Ölümü tadanlarla, kazandığını zanneden kaybedenlerin, buluşacağı mekandır orası. Şu bir gerçek ki, kime karşı yöneltilirse yöneltilsin, zemini nefret taşları ile döşenmiş barış söylemlerinin dışarıdan görünüşü, acınılası olmaktan öteye gidemez; lakin etkisinin, seri şekilde vücuda yayılan zehirden farkı yoktur. Zehirlenmeyi göze almak ise, ruhun intiharından başka ne şekilde açıklanabilir? Barış kelimesine yüklenen çarpık anlam, gerçek manasıyla yerini değiştirmedikçe, yaralar tuza bulanmaya devam edecek. İhtiyacımız olan bu değil.


Soyunmalı.

İçimizde, dışımızda, farklılıklara karşı olumsuz ne kadar kalıntı varsa, yüzüp atmalı. Hani, eleştirip dururken, eteğimizi çekiştiren küçük faşist çocuğu eğitmeli önce. Sonra, o deli dolu ilk gençliği. Derken, gençlik hayallerini. Gençler üzerinde uygulama yapmaya çalışan, ağarmış ileri yaş sendromumuzu. "Irkçılıktan beriyiz" kandırmacasıyla, ırkçılığın alasını yapan bugünkü kalıbımızı. Kadifelere sardığımız âri geçmişimizi. Utanç duymadan aidiyetimizden, soyumuz sopumuzla, ırkımızla değil, amelimizle çıkacağımızın bilinciyle Büyük Divan’a.


Sabiha İclal Tiryaki

İtibar Dergisi / Sayı 58 / Haziran 2016


14 Temmuz 2015 Salı

Burada






Görsel, Raymond Sheppard



gecenin en yalnız saati
çığlık attı ay
parmakları arasında ölü bir örümcek

sonu gelmeyen 
bir sürü siyah doğacak kucağıma
anladım

nasıl dayanılır
eksik sözcüklerin acısına

deniz dağılırken düşlerine
güneş vakti
ancak o zaman diner yangısı
saydamlaşan ellerimin

su ağlar üstelik


sabiha iclal tiryaki


(Tmolos Ağustos 2013)

Kar Kuleleri / Sabiha İclal Tiryaki



Geriye döner uzağa giden, daha da uzaktan...


video

28 Nisan 2015 Salı

- Kar Kuleleri -



İnzivaya çekilip, yalnızlığına sarınmak istediğinde toprak, işte tam da o anda, gökyüzünde sayısız ışık belirir. Rüzgarın serin nefesine sırtlarını verip, yavaşça, sarıdan ayaza dönmüş yeryüzüne doğru bırakırlar kendilerini.

Güzden kalan hüznü, soğuk kar kristallerine sarmak için, heyecanla uçuşmalarını seyreder, teni iyice esmere dönmüş toprak. Uçsuz bucaksız rahme düşmeye başlayınca kar taneleri, kış gebe kalır. Kardan kozasında, tefekküre dalar hayat. Toprağın derinliklerine, soğuk sütünü sağar bir yandan. Özünü kanatırcasına somuran zerrelere, sessizce katlanır.

Geceye ulur yalnızlık...

Bir yerlerde, atların çıngırak seslerine karışan hışırtı, beyaza sarınmış ovayı yararak, uzak zamana doğru ilerlerken, kar üzerinde derin izler bırakır.

Yazgının, yüze okunmasıdır çizgiler…

Uçsuz bucaksız beyazlığa gözlerini dikip, yüreğinde biriktirdiği kar tanelerinden kuleler yapmaya başlar yolcu. Bir türlü ısınmayan ellerine bakar uzun uzun. Tırnak diplerinden, kırılgan çığlıklar ulaşır kulaklarına.

Atların çıngırak sesleri, tipiye dönmeye hazırlanan havada, yavaş yavaş yitirir gücünü. Uzak zaman, biraz daha uzağa çekilir. Daha derin izler bırakmaya başlar bu sefer.

En gizli köşelerden, masum bir gülüş çıkagelir o ara. Minik eller kapattığında gözleri, eriyen kar suları yanakları üşütür. Bellek, usulca kapılarını aralar. Uzaklaşan kızağa nispet edercesine, alacalı çocuk kızağı, fırlar göz bebeklerinden. Uzak geleceğin, ilk kar kulelerini inşa etmek için acelesi var gibidir. Kızarmış suratındaki sevinç, peşinde kahkahalar bırakarak kaybolur.

Kar tanelerinin her biri, farklı bir insana aittir sanki! İçimizde sakladığımız kışı başlatıp, sarıp sarmaladığı yüreğimize, farkında olmadan, hayatın ilk tohumlarını atar.

Üzerimize düşen yüzlerce kar tanesinden, hangisinin, kime ait olabileceğini düşünürken, aramanın ne kadar da gereksiz olduğunu fark ediş!

Er ya da geç, küçük bir kristalin, ait olduğu alnı bulacağını anlamak…

Telef olan diğer tanelerin, yaşantımızın kesiştiği insanların ruhu olduğunu keşfetmek!..

İçimizde erittiğimizi sanırken, kulelerde kurşuni katmanlar yükselmeye devam eder. Geceye yağan kar hızını artırır. Kızağın bıraktığı izler, atların sırlanan nal seslerinin peşinden gider. Her zerresi çığlık çığlığa bağırır, örterken üzerini acemi elleriyle açlık beyazı.

“Vardır bir kolayı, vardır bir kolayı! Karla ovulan eller üşümez , soğuk soğuğun ilacıdır.” diye düşünür yolcu.

Geri döner, uzağa giden, daha da uzaktan …


Ölümün ve doğumun yan yana yürüdüğü, uzun bir patika vardır yolcunun önünde. Çatlamış topuklarından içeri süzülüp, yüreğini mekan tutan kış, ince ince damarlarını yakmaya başladığında, içindeki kentten ayrılma zamanı gelip çatar.

Uzaktan, çıngırak sesleri duyulmaya başlar tekrar. Atlı kızak, geride bıraktığı izlerin üzerini eze eze yaklaşır.

Atın. toynaklarını vurduğu yerden sancılanmaya başlar toprak.



sabiha iclal tiryaki

Hayal Bilgisi  - Mart Nisan Mayıs Sayısı 2015

22 Nisan 2015 Çarşamba

Suyun Öteki Ucu




yoksulduk her çağda
uçurumun dibiydik
uzaktan kişnerdi
boyunduruk takılmış akdeniz
bıçak kesti sesini
ve düştü
dokuz ilmek atılmış ip

ada soğuk
dağlar sabrımı
kızgın dalları taşıyan rüzgar
üşümek helal kılındı

yakınımdan geçti
kelepçesini kırmış yelkovan
savruldu saçlarım
gök kubbeden
dedi
avuçlarıma dök gözyaşlarını
ki saklayabileyim
bir çocuk rüyasında…

sabiha iclal tiryaki

( Tay Dergi Mart Nisan 2013)






7 Mart 2015 Cumartesi

Pençe



saçlarıma gizlenmiş kediyi çıkar
kulağımı tırmalıyor mırıltısı
tırnaklarımı kesemiyorum
ortak oldu en son
yediğim ota sancı çekerken

baca deliğinden
damlıyor kötümser düşünceler
kurum bulaşıyor ellerime
yıkadıkça daha çok kirletiyor
su

bedenimi eviriyor çukur ayna
eski duvar halısına düşüyor yüzüm
zamana açılan
bir ip bulup atlamalı
yerle göğün arasına

lahavle

sabiha iclal tiryaki

(Hayal Bilgisi Dergisi Sayı 11 2014)


19 Şubat 2015 Perşembe

Köz




kuşatmış başımı ardımda bıraktığım
geçemediğim eşik
tokmağı şiir
paslanmış parmaklarımla tutsam
yıldızlar kirlenir - düşer
içime korkusu

küllere karışmış
bir köz parçasıydı aradığım
düşürdüğüm asma kilit
savurduğum toz - bulutlarını
bir hortum aldı götürdü
öyle dediler
inandım

şimdi arıyorum deli deli
ellerim ateş
en görünmez parçalarım
patladı patlayacak
sarılıp alacak bir köz topu
emileceğim

yüzüm sımsıkı kapalı
ışığı sızdırmaz
alnımın izi kalıyor o yüzden pencerelerde


Sabiha İclal Tiryaki

(Aydili Sanat Dergisi Sayı 10 2013)





10 Ocak 2015 Cumartesi

Tel Örgü



tırmandığım kulenin merdivenlerinde
 
geziniyor yavru kuşun ruhu
özgürlüğü bir deri bir kemik

gece inerken omuzlarımdan
kurtlar uluyor uzaklarda
göğsüm yelkovan
 
kemiriyor beynimi
 
zamanın ötesine geçen gölge

dizelerin arasından uzanan yabancının
sorusu karşılıksız
 
hoparlörde adımı duyuyorum
belli değil nereye çağrıldığım

dişlerimin arasında kibrit çöpü
seyrediyorum aşağıda ağlayan çocuğu
elinde bir salkım düş


dizleri kanıyor

mayınları temizleme zamanı
sınırı geçmeliyim


sabiha iclal tiryaki

Ayna İnsan  Yıl 3 Sayı 11 


3 Aralık 2014 Çarşamba

Pencere



Pencereden hayatın akışını seyretmek, coşkun nehirlere nispet. Bir küçük dal kıpırtısında nefesi hissetmek ve duyulan her ayak sesine anlamlar yüklemek. Rüzgarın iniltilerini ninni niyetine dinleyip, camın kenarından, içeri girmeye çalışan gün parçasına, her gün özlemle selam vermek. Minicik kurtçukların, ağaç gövdelerinde çıkardığı seslere kulak kabartmak. Tüm dünyaya, kulaklarımızdan seslenip, küçük bir kareden bakmak.

Işığın rengini en iyi bilen kim?

Rüzgârın, ışıkla oynaşmasını çizebilen? Salınan ağaç yapraklarına, minicik notaları ustaca dikebilen, ayak sesleriyle konuşup, her adıma ayrı bir can ve renk veren hangimiz? Çocuk seslerinde kaybolup giden, oradan, pencere kenarından, hayatın keşmekeşine karışan ve hayalinde, bir o yana bir bu yana koşturup duran. Gözlerinde yaşayan dünyayı, zihninde süsleyen.

Kimler?

Bu bakışı kaçımız yakalayabiliriz?

Her şeyi yapabiliyor, gönlümüzce gezebiliyor ve doyasıya hissediyorken soluduğumuz havayı. Bir yaprak kıpırtısına uzaktan anlam ve renk yüklemek yerine, biz kıpır kıpırken. Attığımız her adımda, taşlara hayatımızın şarkılarını yazıp, yine bir o kadar kolayca yok ederken. Kollarımızı açarak, doyasıya dönüp, bizi çevreleyen yaşamı istediğimiz noktadan görebiliyorken. Buna dahi umarsızca burun kıvırıyorken üstelik... 

Dışarıda, ne kuş sesleri pencereden göründüğü kadar cıvıl cıvıl, ne de çocuk sesleri! Çiçekler camın öteki tarafında daha canlı ve çok daha hoş kokulu. Ağaçlar gövdelerine her anı dipdiri kazımışlar. Gökyüzü sımsıkı sarmalıyor ve güneş daha kızıl doğuyor. Ay  her zamankinden daha parlak! O küçük çerçeveden, belki hiç görünmeyen dağlar daha bir ulaşılır. Her birinin tepesinde, kazanılan zaferlerin bayrağı dalgalanıyor.

Ölesiye korktuğumuz derin sulara açılan bir kapı o pencere.

Hayatın kapısı. Hiç tanımadığımız...


Sabiha İclal Tiryaki